×
اطلاعات شما


اطلاعات سوژه / افراد

×

×

تاریخ انتشار: ۰۶ خرداد ۱۳۹۳

مصاحبه

شعرش ترجمان خط امام بود| گفتگو با علی جعفری آذر

 از چه زمانی با مرحوم میرزا علی زیرک آشنایی داشتید؟

از سال 58 ایشان را می‌شناختم. از آنجایی که مسئول انجمن اسلامی مسجدمان بودند و ما هم در کتابخانه‌ی مسجد و گروه سرود فعالیت داشتیم، با ایشان ارتباط داشتیم. در واقع محل آشنایی‌مان مسجد محله بود.

 فرمودید مسئول انجمن اسلامی بودند. بخاطر دارید ایشان در مسجد چه کارهایی می‌کردند؟

با توجه به شرایطی که در اوایل انقلاب حاکم بود و امور مربوط به مسائل اقتصادی و سیاسی مردم به مساجد محول شده بود، مرحوم میرزاعلی زیرک هم نقش محوری در این امور داشتند. هم نسبت به بقیه باسوادتر بودند و مکاتبات را پیگیری می‌کردند و هم مشکلات و مسائل محله و مردم را دنبال می‌کردند.

 علاوه بر این امور، چه فعالیت‌های دیگری داشتند؟

مرحوم زیرک، در کنار امور اجتماعی و ماموریت‌های انقلابی، یک مزیت ویژه هم داشتند که در کمتر کسی سراغ داشتیم. و آن مزیت، عبارت از قریحه‌ی ادبی و ذوق شعری ایشان بود. آقای زیرک، هر آنچه که در فضای انقلاب رخ می‌داد، بلافاصله تبدیل به شعر می‌کرد. یا پیام‌ها و ایده‌ها و مواضعی که از سوی حضرت امام‌(ره) اعلام می‌شد، توسط ایشان به زبان شعر ترجمه می‌شد و در میان مردم انتشار می‌یافت. همین شعرها، بعداً تبدیل به سرودهای مختلفی می‌شد که گستره‌ی انتشار اشعار و پیام‌ها، به واسطه‌ی این سرودها بیشتر می‌شد. سرودها با امکانات متناسب با آن زمان، در مساجد و مدارس کار می‌شد و در مناسبت‌ها و مراسم مختلف به مردم عرضه می‌شد.

 شما با توجه به آشنایی‌تان با مرحوم زیرک، چه تفاوتی میان ایشان ـ به عنوان شاعرـ با شعرای دیگر می‌بینید؟ چه مزیتی بر سایر شعرای هم‌عصر خود داشت؟

فکر می‌کنم مهم‌ترین مزیت ایشان «به روز» و «به هنگام» بودن ایشان است. شما فرض بفرمایید خبر شهادت استاد مطهری منتشر می‌شود، بلافاصله، دیدگاه حضرت امام نسبت به استادمطهری، حزن و اندوه مردم در فراق استاد و شخصیت علمی شهیدمطهری را به زبان شعر بیان می‌کرد. این را می‌گویند نگاه به‌هنگام و همه‌بعدی به مسائل پیرامونی. در مواجهه با سایر رویدادها هم دقیقاً‌ همین سیره را داشتند ایشان؛ در ماجرای ترورهای اول انقلاب، هفتم تیر، هشتم شهریور، روز جمهوری اسلامی، روز دانش‌آموز، دهه‌ی فجر، روز قدس و… هم به این روش عمل می‌کردند. منتظر نمی‌ماندند ببینند چه می‌شود. همان روز یا روز بعدش، حتماً شعری آماده می‌کرد و با تناسب امکانات آن زمان، منتشر می‌شد. این مزیت کمی نیست برای مرحوم زیرک؛ که هر شاعری این مزیت را ندارد.

 تاثیر فعالیت‌های ایشان را در منطقه چگونه می‌دیدید؟ آیا این فعالیتها فقط در منطقه محدود و محصور میشد؟

مستحضرید که کار فرهنگی و هنری، اصولاً محصور شدنی نیست. حتماً فراتر از یک منطقه تاثیراتش را نمایان می‌کند. کاری هم که آقای زیرک می‌کرد، اولاً به دلیل ارتباط داشتن اشعار با مناسبت‌های انقلابی و ثانیاً بخاطر تبدیل شدن این اشعار به سرودهای مختلف، بارها و بارها در مجامع و مراسم مختلف تکرار می‌شد. به‌طوری‌که از صدا و سیما گرفته تا نمازهای جمعه این سرودها خوانده می‌شد. حتی خاطرم هست که به همراه گروه سرود مسجدمان، هر سال در مراسم بزرگداشت شهدا در پایگاه دوم شکاری تبریز به اجرای برنامه می‌پرداختیم. خب؛ آقای زیرک در شکل‌گیری این گروه‌ها نقش محوری داشت. تولید شعر و آهنگ، کار مهمی بود. بنابراین می‌توانم بگویم که تاثیر کارهای آقای زیرک، بیش از آنکه در محله باشد در شهر نمایان می‌شد. نکته‌ی جالب دیگر در مورد تاثیر آقای زیرک بر فعالیت‌های هنری شهر اینکه، ما که در مسجد با ایشان و شعرهایشان آشنا بودیم، بعدها در مدارس و جاهای دیگر که برخی سرودها را می‌شنیدیم، متوجه می‌شدیم که آثار ایشان چقدر اشاعه یافته؛ مثلاً در گروه‌های سرودی که امور تربیتی استان تشکیل می‌داد، حتماً از آثار ایشان استفاده می‌شد. بالاخره در آن زمان، این کار، مستلزم تلاش و ممارست زیادی بود و هر کسی نمی‌توانست اینقدر موثر باشد.

 شما با توجه به آشنایی‌تان با اشعار مرحوم زیرک، چه شاخصه‌هایی را در شعر ایشان سراغ دارید؟

قطعاً این مزیت را داشت که اشعارش بسیار مبتنی بر آموزه‌های امام بود. به تعبیر بهتر، اشعار زیرک، ترجمه‌ی گفتمان امام بود به زبان شعر. اگر به اشعارش نگاه کنید می‌بینید که گویی نثر حضرت امام را به نظم تبدیل کرده است. یا توجه ویژه به وصیت‌نامه‌های شهدا، شعارهای اصیل انقلاب اسلامی و آرمان‌های پیش‌روی انقلاب در اشعارش نمود بسیاری داشت. مرحوم زیرک، آنچه که به عنوان انقلابیگری می‌شناسیم را با توجه به ظرفیت‌های آن روز، با زبان شعر انعکاس می‌داد. بنده این‌ها را شاخصه‌ی آثار مرحوم زیرک می‌دانم.

 آنگونه که فرزندانش می‌گویند، ایشان سواد کلاسیک به آن معنا نداشتند. تا کلاس ششم خوانده بودند و مدتی هم در حوزه تحصیل کرده بودند. با این وجود، می‌بینیم که ایشان در شعرهایشان تحلیل‌های روز سیاسی ارائه می‌دهد و یا حتی به مسائل بین‌الملل می‌پردازد. شما فکر می‌کنید این نگاه ایشان از کجا کسب شده بود؟

عرض کردم که ایشان بسیار تحت تاثیر حضرت امام(ره) بودند. بنابراین هیچ تحلیلی را از خودشان ارائه نمی‌کردند. هر چه می‌نوشتند در واقع، ترجمان سخنان، پیام‌ها و تحلیل‌های امام بود. کاملاً چشم به امام داشت تا ببیند که ایشان چه می‌گویند تا آنها را منظوم کند. به طور کلی، یک خط امامی کامل بود. البته آشنایی‌هایی با تاریخ و معارف دین داشتند که آنها را هم بکار می‌گرفت.

 به عنوان کلام پایانی، اگر بخواهید مرحوم زیرک را توصیف کنید چه تعبیری به کار می‌برید؟

فکر می‌کنم تعبیر «شاعر انقلاب اسلامی» کامل‌ترین تعبیر باشد. چون وقتی می‌گوییم «انقلاب اسلامی»، اسلام، امامت، ولایت، قرآن هم در آن متجلی است.

نظرات

    م-ی
    سه شنبه ۰۳ آذر ۱۳۹۴

    با سلام و احترام به مدیر مدبر جناب اقای علی جعفری اذر.من یکی از همکارانت در اداره ثبت احوال هستم همکاران ایثارگر و فرزندان شاهد را در اداره کل دریاب اما آنطور که پدرانمان خواسته بودند ما را دریاب

معرفی سوژه
همکاری با ما
ثبت نام در دوره